Category

Kişisel Gelişim

Kişisel gelişim insanın altı temel ihtiyacından bir tanesidir. Eğer gelişmiyorsan aslında içten içe ölüyorsun demektir.

Kişisel Gelişim

Psikoloji Nedir?

Psikoloji nedir? Yeryüzünün en karmaşık canlısı insandır. İnsan, Dünya için önemlidir çünkü çevresinde büyük etkiyi yapar, kültürü ve medeniyeti oluşturur. Gelecek, insanın davranışlarıyla belirlenir. Tüm bunlar canlı türlerini, özellikle de insanı anlamayı, insanın davranışlarını ve düşünme şeklini açıklamayı gerektirir.

İnsan davranışları ve nedenleri konusunda çeşitli sorular üzerinde düşüyorsunuzdur. “Arkadaşım dominant kişilik özelliğine sahip bireyler karşısında neden sessiz kalıyor?”, “Ders çalışırken neden bir önceki sayfada okuduklarımı hatırlamıyorum:?”, “Kardeşim doğduktan sonra neden ailemin ilgisini daha çok arıyorum?” Çevremizle uyum sağlayabilmek için bu vb sorulara yanıt bulmamız gerekir. İnsan olarak önemli bir özelliğimiz de sosyal bir varlık olmamızdır. Kültür ve medeniyet, insanın sosyal yapı içinde aktif katılımıyla oluşur. İnsanın ruh sağlığı, başkalarıyla bir arada olması, diğer bireylerle yaşama becerisiyle doğrudan ilişkilidir.

Psikoloji, kelime anlamıyla “ruh bilgisi” anlamına gelmektedir. Psikolojinin asıl konusu, insanın ruhsal yaşayışları, insan ve hayvan davranışlarını inceleyerek davranışlar hakkında tahminlerde bulunmaktır. Buradan yola çıkarak psikolojiyi davranış ve zihinsel süreçlerin bilimsel çalışması olarak tanımlayabiliriz. Ayrıca psikoloji için şunu da söylemek uygun olacaktır: Psikoloji sözcüğü, Yunanca psyche (psike; ruh, nefes, zihin) ve logos (düzenli söz, bilgi) terimlerinden oluşmuştur. Kelime olarak karşılığı, ruh bilgisi demektir. Psikoloji, organizmanın gözlenebilir ve ölçülebilir davranışlarını inceleyen pozitif bir bilimdir.

Psikolojinin bir bilimsel çalışma alanı olduğundan söz ettik. Psikolojik kavramlar ve gerçekler bilimsel yöntemlerin uygulanmasıyla ortaya çıkıyor. Toplum içinde genelde kabul gören psikoloji tanımlarının bununla uyuşmadığını söyleyebiliriz.

Hepsinden ötede bir çocuğa kötü bir alışkanlığını değerlendirmesi için verilen ödül veya yaptığımız eleştiri psikoloji değil midir? Aynı şekilde, herhangi bir konuyu içimize atmak yerine arkadaşımızla tartışıp konuştuğumuzda da yaptığımız psikoloji ile ilişkili değil midir? Gazetelerdeki televizyonda ve diğer basın-yayın organlarında gördüğümüz olayların yorumu da aynı durumla karşılaşırız. Sağduyu ile olaylara yaklaşım hayatımızın her alanında karşımıza çıkıyor. Şimdi zihnimizde şöyle bir düşünelim: Yüksek zekalı bir insan ile ortalama zeka düzeyinin altında zekaya sahip bir insanın günlük hayattaki mutlulukları, sosyal yarışları, sağlıkları (bedensel ve psikolojik) ne derece farklılık gösterir? Bu konudaki genel düşünceniz nedir?

Bilimsel psikoloji yöntemleri davranış ve zihinsel süreçler hakkında genellikle aydınlatıcı ve güvenilir bilgi verirler. Aksine sağduyu ve genel kanaatlere bağlı kalan düşünceler gerçeklere çoğu zaman ters düşer. Birimiz tarafından algılanan bir şey diğer kişi tarafından daha farklı şekilde algılanabilir.

Kişisel Gelişim

Teknoloji Beyinlerimizi Değiştiriyor Mu?

Kaliforniya Üniversitesi Los Angelese Kampüsü2nden nörobilimci Gary Small, bu soruya olumlu cevap veren ve sayıları giderek artan araştırmalara bir yenisini daha ekledi. iBeyin: Modern Aklın Teknolojik Değişiminde Sonra Yaşarkalmak (iBrain: Surviving the Technological Alteration of the Modern Mind) adlı yeni kitabında belirttiği üzere, Small bilgiyi toplama ve başkalarıyla bilgi iletişimini gerçekleştirme biçimlerimizde yaşanan dramatik değişikliklerin şu andaki insan beynini tanınmayacak ölçüde değiştirecek bir evrim dönemini tetiklediğini ileri sürüyor. Yazar ”Belki de insanların alet kullanmayı öğrendikleri dönemden bu yana, insan beyni bu kadar hızlı ve derinden bir etki yaşamamıştı” diyor. ”Beynin evrilip, odağını yeni teknolojik yetilere doğru kaydırdıkça, temel toplumsal yetilerden uzaklara sürükleniyor”.

Teknolojinin beyin devre düzeneğimiz üzerindeki etkisi şaşırtıcı gelmemeli. Beynin esnekliği, yani uyarıcıdaki değişikliğe göre verdiği tepkiyi değiştirme yetisi, iyi biliniyor. Profesyonel müzisyenlerin, parmak hareketlerini planlamakla sorumlu bölgelerdeki gri maddeleri daha fazla. Atletlerin beyinlerinin ise el-göz eşgüdümünü sağlayan alanları daha hacimli. Bunun nedeni, özgül bir etkinliğe ayırdığınız zaman arttıkça, bu etkinliğin yerine getirilmesini yürütmekle görevli nöral yolların kuvvetlenmesi. Dolayısıyla sürekli bir dijital enformasyon akışını işleyen insanların daha fazla nöronlarını bu enformasyonu filtrelemek için ayırmaları gerektiği akla yatkın. Yine de bu evrimle aynı şey değil.

Gary Small ve Gigi Vorgan’ın iBeyin kitabı

Small ve arkadaşları internetin devrelerimizi nasıl şekillendirdiğini görmek için 24 yetişkinin beyinlerini önce bu kişiler web araması yaparken, sonra da bir metin okurken görüntülemişler. Web araması sırasında alınan görüntüler karşılaştırıldığında, gündelik hayatlarında düzenli olarak internet kullanan kişilerin beyinlerinin karar verme ve karmaşık akıl yürütme ile ilişkili bölgelerinde, interneti sık kullanmayan kişilerinkine göre iki kat daha fazla sinyal bulunduğu gözlenmiş. American Journal of Geriatric Psychiatry dergisinde yayımlanacak bu bulgular, internet kullanımının beynin uyarılma kapasitesini arttırdığını ve internette bir metin okurken beynin basılı bir metni okurken olduğuna göre daha fazla bölgesinin çalıştığını gösterdi. Bu araştırmalar daha önceki araştırmaların bulduğu sonuçları kuvvetlendiriyor: Teknolojiyle daha çok uğraşanlarımız daha gelişkin bir çalışma belleğine sahipler (yani daha fazla bilgiyi kısa süre için akıllarında tutup gerektiğinde geri çağırabiliyorlar); algısal öğrenmede (yani dünya algılarını değişen enformasyona göre ayarlamaya) daha başarılılar ve daha gelişkin motor yetilere sahipler.

Small, farklı kuşaklar arasında bu farkların daha fazla olacağını, çünkü genç kuşakların yaşlı kuşaklara göre daha erken yaşlardan itibaren daha fazla teknolojiye maruz kalmış olduklarını söylüyor. Buna beyin farkı* adını veriyor. Bir tarafta e-posta ve kısa mesajın var olmadığı bir dünyayı hiç bilmeyen dijital çağ doğumlular var. Diğer tarafta ise dijital çağa sonradan katılmış, modern teknolojinin gelişimine beyinlerinin fiziksel bağlantıları oluştuktan çok sonra şahitlik eden göçmenler var. Dijital çağ kuşağı ani kararlar vermek ve birden fazla kaynaktan gelen veri akışı ile baş etmek gibi konularda daha gelişkin bilişsel yetilere sahipler. Göçmenler ise yüz ifadelerini okuma konusunda siber uzayda dolaşmakta olduğundan daha başarılılar. Small bu konuda şöyle konuşuyor: ”Tipik bşr göçmenin beyni sosyalleşme ve öğrenmenin bambaşka yollarıyla eğitilmiştir, işleri adım adım götürecek ve bir seferde yalnızca tek bir görevle uğraşacak biçimde. Göçmenler daha metodik olarak öğrenir ve görevleri daha kati biçimde yerine getirirler.”

Ama doğal seçilimin hangi yeti kümesini diğerine tercih edeceğini henüz görmedik. Başlangıç olarak, iki davranışın birbirini karşılıklı olarak dışlayacağına inanmamız için bir neden yok. 2005’te Kaiser’in bir çalışması yüksek teknoloji ile çok zaman geçiren çocukların diğerlerine göre arkadaşlarıyla ve aileleriyle daha fazla yüz yüze iletişim kurduğunu buldu. Small’ın kendisi de gerek dijital çağ doğumluların, gerekse dijital çağ göçmenlerinin basitçe kendi devrelerini kendilerinin bağlayabileceğini; her ikisine de zaman ayırarak modern teknolojinin bilişsel katkılarından faydalanırken geleneksel sosyal yetilerini de kaybetmeyeceklerini belirtiyor.

Bu esnada modern teknoloji ve onun güdülediği yetiler bizim kendimizden bile daha hızlı evrimleşiyor. Bilgisayar oyunları ve çevrim içi toplulukların geliştirmek için uzun çağlar harcadığımız geleneksel sosyal yetilerimizi ve öğrenme stratejilerimizi daha az mı daha fazla mı kullanmamızı gerektireceği henüz belli değil. Wisconsin Üniversitesi Madison Kampüsü’nden dilbilimci James Gee ”Çok fazla insan bunun sanki gençler başka bir ülkeden, yetişkinler başka bir ülkedenmiş gibi olacağını söylüyor” diyor. Gelecekte ne olacağı ise halen her olasılığa açık.

*Kuşak farkına bir gönderme olarak

Bu yazı, OYUN 2010 Sayı 42’den alınmıştır.

Kişisel Gelişim

Kişisel Gelişim İçin 25 Pratik Öneri

Daha iyi bir kişiliğe sahip olmayı kim istemez? Kendini geliştirmek ve daha iyi olmak, son zamanlarda oldukça popüler. Özellikle kişisel gelişim konusunda hem bireysel hem de toplumsal boyutlarda bir çok oluşum ve girişim bulunmaktadır. Kişisel gelişimin bireysel boyutunda kişilerin izleyebileceği bir çok yol vardır. İşte onlardan bazıları;

 

  • Her gün kitap okumak

Kitaplar, bilginin ve gelişimin temel kaynaklarıdır. Okunan her bir kitap, kişinin daha çok bilgiye maruz kalmasını sağladığından, kişisel gelişim için çok önemlidir. Düşün ve Zengin Ol, Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı, Peynirimi Kim Kaptı? gibi kitaplar hem profesyonel hem de günlük hayat için örnek gösterilebilecek kitaplardır.

  • Yeni diller öğrenmek

Yeni bir dil öğrenmek, yepyeni bir beceri edinmekle eşdeğerdir. Bir dilin öğrenim süreci, aynı zamanda yepyeni bir kültürün, yaşam tarzının, yeni alışkanlıkların edinilmesini sağlar. Öğrenilen her dilde, bireyler kendilerine bir şeyler daha katarak, farklılaşma ve gelişim sağlarlar. Bir çok araştırmanın da gösterdiği gibi, birden fazla dil bilen bireyler, daha az dil bilen bireylere göre daha gelişmiş ve başarılı olmaktadırlar.

  • Yeni hobiler edinmek

Modern toplumda hemen hemen herkesin bir hobisi bulunmaktadır. Ama bazen bir konu üzerinde uzmanlaşmaya başlamak, bireyleri bu konudan uzaklaştırmak, sıradanlaştırmak gibi nedenlere yol açabilir. Bu noktada, yeni konulara eğilmek ve denemediğimiz şeyleri denemeye başlamak kişisel gelişim için yararlı olabilir. Örneğin, dağ tırmanışı, eskrim, golf, buz hokeyi gibi yeni ve denemediğiniz bir sporla ilgilenmek; daha dinlendirici etkinlikler olan, şiir yazma, yemek pişirme, şarap tadımı, web dizaynı gibi konularla uğraşmak, kültürel birikimi arttırırken aynı zamanda kişisel gelişimde de oldukça etkilidir.

  • Erken uyanmak
 

Bir çok başarılı ve tanınmış kişi tarafından da vurgulandığı gibi, güne erken başlamak, bireylerin yaratıcılığını ve hayat kalitesini arttıran bir eylemdir. Vücudun daha sağlıklı olmasını sağladığı için, gün içinde uğraşılan bütün faaliyetlerde maksimum verimliliğin alınmasına yardımcı olur.

  • Yapılacaklar listesine sahip olmak

Günlük, haftalık, aylık hatta yıllık kapsamlarda yapılacaklar listesine sahip olmak, mümkün olduğunca bozulmayacak bir düzeni beraberinde getirir. Çok daha yaratıcı ve verimli olmayı sağlayan bu düzen, bireylerin kendilerine koydukları hedeflere ulaşma çabasını da arttırdığı için kişisel gelişim için çok önemli bir yoldur. Yapılacaklar listesi için satılan özel defterler, sanal ortamlarda geliştirilmiş uygulamalar bu konuda yardımcı durumdadırlar.

  • Kötü alışkanlıklardan kurtulmak

Oturup düşünüldüğünde hemen hemen herkesin, kurtulmaya çalıştığı bir kötü alışkanlığı vardır. Bu alışkanlıkların etki oranı arttıkça, kişinin gelişimi üzerinde de duraksama ve hatta gerilemelere yol açar. Çok uyumak,çok fazla sigara alkol tüketmek, sürekli geç kalmak, spor yapmamak, tırnak kemirmek… Her biri hayatın bir noktasında etkili olduğu için, büyük problemler haline gelmeden onlardan kurtulmak, kişisel  gelişim için en önemli aşamalardan biridir.

  • Negatif enerjili ortamlardan ve insanlardan kaçınmak

Amerikan girişimci ve yazar Jim Rohn’a göre, bireyler, etrafında bulunan ve zamanlarını harcadıkları beş insanın ortalaması halindedirler. Yani, sürekli olarak pozitif insanlara maruz kalan bireyler çok daha pozitif olmaya meyilliyken, daha negatif ve olumsuz insanlarla haşır neşir olanlar, hayatın her evresinde ve her koşulda çok daha negatif ve pesimistlerdir. Aynı şekilde, bireylerin kendilerini kötü hissettikleri ortamlar, arkadaş ortamı, işyeri, okul vs. birey üzerinde bir çok negatif etkiye sahip olabilir. Bu gibi durumlarda, hem kendini iyi hissetmek adına hem de kendini geliştirmek adına, o ortam ve kişilerden uzak durulmalıdır.

  • Bir koç veya mentor edinmek

Geliştirmek istediğiniz her konuda, sizinle aynı hedeflere sahip insanlarla çalışmak başarılı olmak için önemli bir faktördür. Alanlarında uzmanlaşmış bir çok insan, gönüllü veya belirli ücretler karşılığında, aynı alanlarda çalışmalar yürüten ve danışmana ihtiyaç duyanlara eğitimler, küçük tecrübe paylaşımları, girişimcilik fikirleri vermektedir. Hem sanal ortamlardan hem de yüz yüze sağlanabilen bu destekler, bir çok birey için yalnız çalışmaya göre çok daha verimli bir yöntem olmaktadır.

  • TV izlemeyi bırakmak

Yapılan araştırmalara göre, günlerinin uzun bir süresini tv karşısında geçirip daha sonra bu alışkanlıktan vazgeçen bir çok insan, hayatlarının çok daha iyi bir hale geldiğini bildirmektedir. Televizyonlarda yayınlanan bir çok program ve reklam çoğu zaman bilinçsiz ve özensiz bir şekilde hazırlanmaktadır.  Bu özensizliğin izleyicilere de yansıdığı düşünülürse, zaman içinde geçici ve kalıcı rahatsızlıklara sebep olması kaçınılmazdır. Bunun yanı sıra, günü içinde bireyleri hem mental hem de fiziki açıdan gereksiz bir şekilde meşgul eden bir faaliyet olduğundan, bireylerin kendini geliştirmesini engelleyebilecek durumlara yol açar. Bu sebeplerden, televizyon karşısında olabildiğince az zaman geçirmek kişisel gelişim için de destekleyici olacaktır.

  • Meditasyon yapmak

Meditasyon daha sakin ve kendinden haberdar  bir ruh haline sahip olmak için önemli bir etkinliktir. Özellikle geceleri yapılan meditasyon hem daha az uyku ihtiyacı sağlarken hem de güne daha taze bir şekilde başlamasına yardımcı olmaktadır. Artan talep ve popülarite ile hem sanal ortamlarda hem de özel kurslarla, nasıl ve neden yapılması gerektiği öğrenilebilen meditasyon, daha dinç bir vücut ve daha dirençli bir ruh hali ile kişisel gelişime katkı sağlayan bir faaliyettir.

  • Geçmişe perde çekmek

Kimi insanlar, geçmişteki başarısızlıkları ve olumsuz tecrübeleri nedeniyle, ileriye dönük aktivitelerde daha çekingen ve buna bağlı olarak da gelişime daha kapalı olmaktadırlar. Bu noktada, büyük başarıların bir çok başarısız deneme sonucu elde edildiği akla getirilmelidir. Geçmişin geçmişte kaldığı düşünülüp, büyük bir kırılma noktası sonucunda, her şeye en baştan başlanıp nasıl daha başarılı ve gelişmiş olabilirim sorularıyla hareket edilmesi faydalı olur.

  • Etrafınızdakilere nazik olmak

Nazik olmak, günlük yaşantıda bir çok insanın gözden kaçırdığı bir durumdur. Beraberinde sabır, anlayış, sevgiyi de getiren naziklik, bir çok küçük sorunun çözülmesine yardımcıdır. Bu durumların gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini anlamak için küçük denemelerle işe başlamak faydalı olabilir. Birinin size nazik davrandığında nasıl hissettiğini düşünerek hareket ettiğinizde, kişisel anlamda gelişiminize de katkı sağlamış olursunuz.

  • Her gün bir kişisel gelişim yazısı okumak

Okuyarak ve daha sonra uygulayarak öğreneceğiniz bilgiler, hayatınızda kalıcı değişikliklere yol açabilir. Her gün okuyacağınız bir kişisel gelişim yazısı, hem gündelik hayatınızın kolaylaşmasını hem de kişisel anlamda gelişmenize katkı sağlar. Bu yazılar kimi zaman makale niteliğinde yazılmış olabileceği gibi, konu hakkında uzman kişilerin yazdığı bloglar da olabilir.

  • Küçük kaçamaklar yapmak

Çalışma hayatı, okul hayatı derken bazen nefes alma ihtiyacı hissedilebilir. Bu durumlarda tıpkı benzini olmayan bir aracın çalışamayacağı mantığıyla, kısa bir ara vermek etkili olabilir. Her haftanın ufak bir kısmını kendine ayırmak, rahatlamak kısaca kendiniz şarj etmek, yapacağınız her faaliyet için faydalı olacaktır.

  • Kişisel gelişimle ilgili bir blog yazmak

Kendiniz için çalışırken, başkalarının gelişmesine ve ilerlemesine yardımcı olmak sizi daha başarılı bir hale getirebilir. Bu amaçla oluşturulacak bir blog, sürekli taze tutulması gerektiğinden  sorumluluk bilincini arttırır. Blogda, kendi tecrübelerinizden bahsetmek, yol gösterici bir role sahip olmak hem sizin hem de takipçilerinizin gelişimi için faydalı olacaktır.

  • Zor insanlarla uğraşmayı öğrenmek

Günlük hayatta bir çok insanla haşır neşir olmak durumda kalınır. Kimileri size destek olabileceği gibi, kimileri de sizi zorlayarak kötü durumlara yol açabilir. Bu noktada yapılması gereken, bu insanların sizi neden zorladığını ciddi şekilde analiz edip, başa çıkmak için çeşitli yollar geliştirmektir. Bu yolları geliştirerek, karşınıza çıkabilecek çok daha büyük zorluklara karşı dirençli olmayı ve onlarla nasıl baş edebileceğiniz çözmeyi öğrenirsiniz.

  • Arkadaşlardan ders almak

Her insanın içinde farklı konularda potansiyeller bulunmaktadır. Bir çok insanla muhattap olmanın en güzel yanı, her birinin içinde bulundurduğu potansiyelden öğrenebileceğiniz şeylerdir. En yakın arkadaşınızın potansiyelini düşünün. Örneğin bu çok sabırlı olması olabilir. Onla birlikte geçireceğiniz zamanlarda, bu gibi bir özelliği nasıl barındırdığı ve sürdürdüğünü öğrenebilirsiniz. Bu da herkesin herkesten öğrenebileceği bir şeyler vardır, sözünü kanıtlayıcı bir durumdur.

  • Harekete geçmek

Bir şeyi öğrenmenin ve geliştirmenin en önemli basamağı harekete geçmektir. Bir şeyin sizin için ne anlama geldiğini düşünüp, ona göre bir plan çizmeniz gerekir. Önem ve aciliyet konuları, harekete geçmek için önemli kriterlerdir. Beklemek size hiç bir şey kazandırmayacağı için bir an önce harekete geçip, ne yapılması gerekiyorsa yapmanız gerekir.

  • Eksikliklerinizi kabul etmek

Herkesin eksik olduğu konular vardır. Bu noktada, nasılsa ben bu konuda eksiğim, hiçbir şey yapmamam en iyisi, şeklinde düşünmek yerine bu eksikliği nasıl olumlu bir hale getirebilirim ve onunla nası başa çıkabilirim sorularıyla harekete geçilmelidir. Bu sayede eksik yanlarınızı da geliştirerek, kişisel gelişiminizi için önemli adımlar atmış olacaksınız.

  • Dönüt beklemek

Herkesin sahip olduğu kör noktalar vardır. Bu kör noktalar, kendini geliştirme süreci için önemli noktalardır. Daha açık ve anlaşılır bir şekle getirmek için, yaptığınız her şeyde dönüt beklemek akıllıcadır. Bu yolla herhangi bir şeyi doğru bir şekilde yapmış olsanız dahi, daha geniş bir bakış açısına sahip olmak sizi daha da başarılı bir hale getirecektir. Bu dönütü istediğiniz kişiler, kimi zaman aileniz kimi zaman arkadaşlarınız kimi zaman da iş ortamınızdan kişiler olabilir. Gerçekçi olarak yaklaşıldığında faydalı sonuçlar da beraberinde gelecektir.

  • Rekabet ortamı yaratmak

Rekabet, gelişme katetmek için en önemli faktörlerden biridir. Kendinize koyacağınız bir hedef ve bu hedef için bir örnek oluşturmak gerekli rekabet ortamını yaratabilir. Bunlar için kilo vermek, finansal faktörler, egzersiz örnek gösterilebilir. Etrafınızda bu gibi hedefleri başarmış insanlarla olmak, onlardan destek almak hem sizi hem de onları daha çok geliştirecektir.

  • Gelecekteki size mektup yazmak

Kendinizi 5 yıl sonra nerede görüyorsunuz? Şu an olmak istediğiniz yerde misiniz? Nasıl bir insan olmak istiyorsunuz? Bu sorulara cevap veren bir mektupla, kendinize kendinizi anlatabilirsiniz.  Öncelikle bir yıl sonrası için yazarak başlayabilirsiniz. Daha sonra beş yıllık ve belki daha uzun süreler için. Her açtığınız mektupta başarılarınızı, eksiklikleriniz görebileceğiniz için kişisel gelişim için oldukça etkili bir methottur.

  • Nefrete nefretle karşılık vermemek

Size nefret ile yaklaşan insanlara nefretle karşılık vermek oldukça kolaydır. Ama onlara sevgi ve hoşgörüyle yaklaşmak çok daha zorlayıcı bir yöntemdir. Yanlışları unutabilmek, insanlara sevgi göstermek hem içsel anlamda hem de etrafınıza karşı oldukça rahatlatıcı ve yüceltici olacağından, kişisel gelişim sürecinde her bireyin uygulaması gereken bir durumdur.

  • Satranç öğrenmek

Satranç,dama,sudoku gibi oyunlar; beyninizi rahatlatırken güçlendiren niteliklere sahiptir. Eğlenceli ve eğitici olmalarının yanı sıra analitik becerileri geliştirdiği için, başarıları kanıtlanmış bir çok birey tarafından önerilirler. Strateji geliştirmek, yeni yollar üretmek gibi becerileri destekleyerek, kişisel gelişimde önemli rol oynarlar.

  • İlham veren kişileri örnek almak

Hayran olduğunuz insanları ve onların özelliklerini düşünün. Daha sonra onları neden beğendiğinizle ilgili fikirler üretin. Bu insanlar, büyük çoğunlukla, sahip olmadığınız ama aslında gerçekten sahip olmak istediğiniz özellikleri taşır. Bu noktada yapmanız gereken, kendinizi bu özelliklere sahip olmak için nasıl geliştirebileceğinizi düşünmeniz ve harekete geçmenizdir.